Weblogs

Over het Kenai schiereiland

Excuses to our English readers: our weblog is only available to our Dutch audience and sponsors. Appearance of this weblog is irregular. Some of those pieces will be published at the P+ website.

Anchorage, Alaska. Opvallend is niet het brede stratenplan. Dat komt in vrijwel alle Amerikaanse steden voor. Het zijn eerder de talloze garages, de pick-ups en autoverhuurbedrijven. Kilometer na kilometer staan ze langs de brede wegen, vaker smoezelig dan goedverzorgd. Het kost ons meer dan een uur rijden om downtown te vinden. Het centrum is niet eens driekwart eeuw oud. Aan weerszijden van de straten grote malls (winkelcentra), wat uitspanningen met koffie, zoete broodjes en de gebruikelijke souvenirs. Alaskaanse kunst van eskimo's en Athabascan indianen die we, veel kleiner van stuk dan westerlingen, op straat zien praten en lopen.

Nadat de Jan en ik in een mall dollars hebben opgehaald, wordt koers gezet naar Homer en Nikolaievsk, de eerste een bekende vissersstad, de laatste het centrum van de Russian Old Believers, een van de Russisch-orthodoxe kerk afgescheiden geloofsgemeenschap, beiden doel van onze tocht. Stad en dorp blijken toch nog ruim vijf uur rijden te zijn. De stromende regen van gisteren is gelukkig overgegaan in bewolking waar zo nu en dan de zon doorbreekt. De Cook Inlet op ruim een uur gaans heeft daardoor een vergelijkbare sfeer als het Schotse hoogland waar ik vier jaar geleden was. We maken halt aan de kant van de highway. Tussen laaghangende bewolking schittert eeuwige sneeuw op de bergtoppen, wit, grijs, zelden prachtig blauw. Op een plaquette lees ik dat stromend water de V-vormige dalen hebben gevormd terwijl de U-vormige juist door gletsjers zijn uitgesleten. Bij laag water en droogvallende banken is de ruimtelijkheid tussen bergen, water en rotsen monumentaal.

Herfsttinten. De loofbomen aan weerszijden van de highway zijn er vol mee. Veel groen en geel, iets minder roestbruin, een hoogst enkele keer diepdonkerrood. Regen parelt op bladeren als de zon erop schijnt. Na het gebergte wordt de weg vlakker. En nu zien we ook wat Edward Berg, hoofd van het Kenai Wildlife Refuge, al eerder gezegd had: 'climate change: you can't miss it". Het lijkt op een beginnend kankergezwel, vrijwel onmerkbaar voor de onschuldige bezoeker maar overduidelijk voor wie er wel op let.

Waar eerst loof- en naaldbomen fier omhoog torenden, steken nu ook veel kleinere, dode bomen als vreemd behangen telefoonpalen de lucht in. Hier heeft een schijnbaar onschuldig insect, de spruce beetle, in de jaren tachtig van de vorige eeuw toegeslagen. Door hogere temperaturen in de winter kon de insect meer dan overleven. De normale decimering van de kever verdween en het insect werd een ware plaag die als in de film 'The Birds' van Hitchcock op de bossen en wouden neerdaalde. Moerasachtige stilstaande poelen - die gaandeweg steeds meer zijn gaan voorkomen - voegden daar het hunne aan toe.

Alaska werd aan het begin van de twintigste eeuw voor een appel en een ei van Rusland aangekocht. Dat blijkt uit de namen die links en recht van de weg opduiken. Rozak drive. Of plaatsen als Ninilchik, een van de oudste russische nederzettingen op het Kenai Peninsula. We missen de afslag bijna. Het dorp is slechts via een onverharde weg te bereiken. Bovenop de heuvel, vlak voor zee, staat een klein russisch-orthodox kerkje waar de even witte graven met kleurige bloemen zijn bedekt. Het kerkhof mag slechts door familieleden worden bezocht, zo staat op het hekje te lezen. Achter het hoge gras ontdekken we, steil beneden de kerk, het oorspronkelijke vissersplaatsje waar enkele kinderen spelen. Een oude, uitgewoonde boot ligt tussen de rommelige huizen. Dichterbij, tegen de helling op, wordt een houten huis gebouwd.

Dit is het gebied van non conformisten die even weinig geld hebben als ze eigenzinnig zijn. Houthakkers met baarden en petten rijden er veelal in oude pick-ups. Als de fotograaf een van hen later de weg naar Nikolaievsk wil vragen, schieten ze wat schichtig in hun voertuigen weg, waarschijnlijk geschrokken door de camera. Een andere inwoner, aanrijdend in een smoezelige sedan, staat Jan gelukkig wel te woord nadat hij z'n zwarte hond, vervaarlijk blaffend op de achterbank, de huid heeft vol gescholden. Bij Anchor Point moeten we, zo zegt hij, linksaf slaan, de weg pakweg twaalf kilometer vervolgen en daarna een onverhard pad opdraaien.

Na een steeds meer slingerende weg die steil omhoog en naar beneden gaat, komen we inderdaad op de gewenste bestemming uit, veel gemakkelijker dan gedacht. De woningen in Nikolaievsk lijken in de verste verste niet Amerikaans, eerder Oosteuropees. Het zijn pittoreske gebouwen van hout met scheefhangende deuren, en soms wat beter. We stoppen bij een rommelig erf waar een baboeska rondscharrelt. Een man, waarschijnlijk de hare, vertelt Jan hoe we bij Nina Fefelov moeten komen. Hij heeft een smerige baard en stikt een uur in de wind naar vis.

Verder naar de weg vragen hoeft niet meer. Waarschijnlijk heeft de visser Fefelov al van onze komst ingeseind. De eigenaresse van de souvenirwinkel en verhuurder van logies met russisch ontbijt is hier een beroemdheid, veelvuldig gefotografeerd en geïnterviewd door de wereldpers. Ze praat gebrekkig Engels en een raar oud russisch dat Jan , wiens moeder Palenko heet, beter kan volgen dan ik. We eten borsjt - russische bietensoep met aardappel en groente - zuurkool en pel'meni die me later opbreekt. Tijdens de voorbereiding van het eten mag niet met Nina gepraat worden, zo gebiedt haar geloof. Daarna ratelt ze echter honderduit. Over hoe ze niet langer mag voorzingen in de kerk omdat ze het heeft aangedurfd foto's buiten de kerk niet langer te verbieden. "Maar ze komen toch altijd weer bij me terug", lacht Nina wiens schoonvader Nikola de plaatselijke priester is en de helft van de huizen in het ruim duizend mensen tellende dorp heeft gebouwd.

's Nachts. De schuiframen in de met snuisterijen en russische parafernalia bezaaide kamer zijn opengelaten. Een koude tocht wekt me tegen tweeën. Ik loop naar de voordeur waarachter, tot m'n grote verrassing, enkele slippers staan. Weer zo'n typische slavische karakteristiek, die voorkamer. Vanaf Wladivostok tot aan het Poolse Szczezin kennen de woningen een onverwarmde, overdekte ruimte als buffer tegen de vorst. Buiten staan enkele vervallen stacaravans temidden van brandnetels, gras en zuring. Plus een rijk versierd beschil derd houten beeld, waarschijnlijk door Nina zelf gemaakt. De sfeer van het dorp doet me enigszins aan Findhorn in Schotland denken, ook zo'n nonconformistische, hechte gemeenschap waar geld gebrekkig en geloof groot is. Tenminste, voor zolang het duurt want de jeugd raakt meer en meer vrij van de oorspronkelijke religie. Nogal logisch dat Nina dat vastgelegd wil zien.

In de kraakheldere nacht steek ik een sigaret op. Als de oude gelovigen dat nu zien, zou ik onmiddellijk worden verwijderd. Hun geloof verbiedt roken. Het wordt al kouder deze tijd van het jaar. Aan de hemel blinken talloze sterren. Wanneer ik de Grote Beer zie, schiet plotseling door me heen dat de poolster aan de punt nu richtpunt geworden is. Noordelijker, steeds noordelijker. Om de sneeuw en het ijs, de kou en het grote smelten van de poolkappen te ervaren.

 

24 sept 2006