Kivalina erosion

Klimaatverandering: Arctisch kustdorp spoelt weg in zee

Zeg niet tegen de inwoners van Kivalina dat klimaatverandering een hersenkronkel is. Dagelijks hebben de 350 Inupiaq eskimo's en een paar dozijn Amerikanen met de gevolgen ervan te maken.

Lang zal het niet duren voordat hun dorp door zeespiegelstijging is weggespoeld. Dat de permafrost nu ook wegsmelt, verergert de situatie. Ondertussen weten de inwoners niet waar ze zullen gaan wonen: aan de overkant van de kreek. Of toch hogerop, bij de Kisimigiuktuk heuvels?

Kivalina is een klein kustdorp aan de arctische Chukchi zee, gebouwd aan het begin van de vorige eeuw door een aantal Inupiaq families die op deze plaats, precies op de punt van een kilometerslange lagune, de vissen bijna letterlijk in hun mond zagen zwemmen. Maar achteraf gezien had Kivalina niet op een slechtere plaats gebouwd kunnen worden: het dorp ligt op een eiland, nauwelijks vier meter hoog, dat aan het eind van een lange lagune ligt. Daarachter strekt de arctische toendra zich mijlen- en mijlenver uit, een gebied bijna zo groot als de halve provincie Utrecht.

Nu de winters warmer worden en de poolkappen smelten, treden de gevolgen van klimaatverandering in het dorp meer en meer aan het licht. Voordien hield de spaarzame vegetatie rondom het dorp de kleine toplaag grond vast, remde dat tevens het smelten van de permafrost. Nu wind en zee steeds meer vrij spel krijgen, blijft er weinig van de vegetatie over.

Kivalina is sinds enkele weken in een hopeloze vesting veranderd. Rijen zandzakken zouden de huizen moeten beschermen. En in het dorp lijken de wegen eerder op golfbanen voor hallicunerende dwergen, zo schommelen ze sinds de permafrost na tienduizend jaar weer in water verandert.

Als zeespiegelstijging en dooiende permafrost elkaar ontmoeten, moeten de inwoners alles op alles zetten om te voorkomen dat hun woningen in de zee vallen en vervolgens door het oprukkende water wegspoelen.

Splijting

Het meest tragisch aan Kivalina is echter dat het dorp innerlijk verdeeld blijkt. Aan de ene kant staan de mensen die wachten op aanzienlijke gelden van verschillende overheden, geld dat bij een ramp veel te laat komt. Aan de andere kant heeft een kleine meerderheid van het dorp, aangevoerd door de IRA council en de commissie van herlocatie, laten weten dat het liever vandaag dan morgen aan de overzijde van de lagune wil gaan wonen, een locatie waar zij en hun kinderen voorlopig veilig zijn.

Voorlopig, want ook aan de overzijde duurt het geen kwart eeuw meer of ze zullen daar, net als in Kivalina, natte voeten krijgen. Links- of rechtsom, de kosten zijn astronomisch: tussen de honderd en vierhonderd miljoen dollar.

Aan de rand van deze arctische toendra, ruim negentig kilometer ten oosten in de DeLong Mountains, ligt namelijk de Red Dog Mine, de grootste zinkmijn ter wereld. Vanaf het moment dat 'Red Dog' in gebruik genomen werd, zijn er bijna tweehonderd rechtszaken tegen de mijn geweest wegens vervuiling van de Wulik rivier, de enige waterbron van Kivalina.
"We stuiten al jaren op verzet van de Northwest Arctic Borough, de staat en senator Ted Stevens", licht Adams toe. "Elke keer kwamen ze met verschillende redenen waarom we niet aan de overzijde kunnen wonen, dichterbij de haven van de 'Red Dog'. Ik kan nu alleen bedenken dat ze ons daar niet willen hebben omdat we tegen vervuiling protesteren", meent hij.

Nieuwe (uit)weg

De Northwest Arctic borough geeft de voorkeur aan een meer permanente locatie, gelegen tussen de meanderende Wulik en de Kisimigiuktuk heuvels, pakweg tweehonderd meter boven de zeespiegel en vijftien kilometer westelijk van Kivalina. Daarvoor wil de borough een weg aanleggen die, zes kilometer verderop, langs een afzetting van gravel loopt. Dat zou wegenbouwers voorzien van voldoende materiaal voor een landingsbaan, een installatie voor afvalwater en een stortplaats. Bovendien zou de weg een prima middel zijn om de pijn van verhuizen over een aantal jaar te spreiden.

Colleen Swan gelooft er weinig van. "De weg langs de kust zou het, bij deze stormen en oprukkende zee, echt niet lang uithouden", sombert ze. Ondertussen stort een dragline nog maar weer een zak zand ter bescherming vol. Veel zal het niet helpen: sommige zakken zijn al binnen twee dagen door de oprukkende zee half weggespoeld.

GPD bladen, 26 okt 2006