Red dog mine

's Werelds grootste zinkmijn neemt betrokkenheid serieus

Het Brabantse Budelco krijgt er slechts een luttele 50.000 ton van. Maar met jaarlijks ruim 1,2 miljoen ton concentraat is de 'Red Dog Mine' wel de grootste zinkmijn ter wereld. De mijn ligt in het noorden van Alaska, tegen de licht-besneeuwde uitlopers van de Brooks Range. Gigantische vrachtwagens transporteren het concentraat, dwars door de zo kwetsbare arctische toendra, naar de overslaghaven, zo'n zeventig kilometer ten westen van de mijn. Exploitant Teck Cominco is zich bewust van de impact op mens en omgeving.

Millennia was dit het gebied van de Inupiaq. De eskimo's uit de kuststreken jaagden hier op kariboe en poolbeer, walvis en vos, visten er op zalm, forel en heilbot en zochten er 's zomers naar bessen, planten en kruiden. Nooit hebben ze geweten dat de glooiingen en heuvels langs deze rivier - de Wulik - ertslagen konden bevatten. Evenmin hebben ze beseft dat die ontdekking in 1968, gevolgd door exploitatie vanaf 1989, hen rechtstreeks uit de jagers-verzamelaarscultuur in de globale geldeconomie zou katapulteren.
Vrijwel alles aan de zinkmijn is gigantisch. Meer dan honderd meter diep maken geologen springladingen klaar om vijftig tot vijfduizend ton bevroren rotsgrond tot ontploffing te brengen. Dat gebeurt uiterst secuur: elke nieuwe laag ligt precies twintig meter lager dan de vorige. Vrachtwagens en shovels lopen zo het minste risico om bedolven te worden. En het werk kan 24 uur per dag, 365 dagen per jaar doorgaan, tenzij sneeuwstormen dat verhinderen.
Langzaam rijden de vrachtwagens, elk met zo'n honderd ton brokken, naar de fabriek net achter de heuvel. Daar komt de rots in drie soorten molens terecht die het zo dun als talkpoeder maken. Vervolgens ondergaat het enkele hydrofobe bewerkingen waarbij water en chemische verbindingen lood (ruim 4%), zink (bijna 18%) en kostbare metalen uit de rots halen. "Het water komt in ons opslagbassin terecht. Dat gebruiken we weer voor bedrijfsprocessen en wordt uiteindelijk op de Red Dog kreek geloosd", zegt Brigitte Lacouture, hoofd metallurgie.

Gemeenschap

Drie jaar na ontdekking van 'Red Dog' - zo genoemd naar het hondje 'Red' van de prospector - kregen eskimobedrijven onder de 'Alaska Native Claims Settlement Act' het recht om land in bruikleen te geven. NANA, volledig eigendom van Inupiaq in de 'Northwest Arctic Borough', sloot een gunstige overeenkomst met Teck Cominco, een grote Canadese mijnbouwmultinational. Beide partijen spraken af om binnen twaalf jaar alle werknemers op 'Red Dog' uit de regio te laten komen, een overambitieus doel naar later bleek.
"Werving, logistiek en cultuur in dit afgelegen deel van Alaska waren daar de oorzaken van", vertelt John B. Knapp, algemeen manager van de mijn. "Culturele normen en waarden vallen echt niet in één generatie te veranderen. Laatst belde een van onze werknemers op. De kariboejacht duurde langer dan gedacht. Hij kwam wel enkele dagen later naar werk. Vroeger werd iedereen uit de regio aangenomen. Nu stellen we voorwaarden. Daardoor is het verloop de laatste vijf jaar van jaarlijks 34 procent naar 18 procent gedaald."
Marie Greene, president/directeur van de NANA corporation, is blij dat 60 procent van de arbeiders uit de regio afkomstig is. Veel arbeiders zijn aandeelhouders van NANA en zagen hun winsten de afgelopen twee jaar sterk toenemen. "Vorig jaar stond de zinkprijs op ruim vijftig cent per pond", zegt Greene, "nu bereikt hij recordhoogten van één dollar tachtig. Daardoor kunnen we meer in opleiding en scholing investeren en een gezonde levensstijl propageren."

Omgeving

De arctische toendra blijkt even hard als fragiel: een kilometers lange bosbrand is volgend jaar nauwelijks merkbaar, het spoor van een jeep blijft echter rustig ruim vijftig jaar bestaan. Geen wonder dat milieuorganisaties de mijnbouwactiviteiten vanaf het begin onder de loupe genomen hebben, evenals Inupiaq die niet aan het werkritme konden wennen en de zinkmijn keer op keer aanklaagden. 'Red Dog' zou de kariboetrek verstoren, het water in de kreek vervuilen, de vis giftig maken.
Volgens Mike Terwillinger, een ervaren helicopterpiloot, doen de Canadezen echter meer dan wettelijk vereist is. Terwijl hij ons over de eerste kleine kariboekuddes stuurt, zegt hij: "jarenlang voeren ze watermonsters uit. Ik heb al 25 kreken bezocht. Het water van 'Red Dog creek' is nu schoner dan voor de winning. Ze moesten zelfs afscheidingen plaatsen om te verhinderen dat de vis de kreek weer inzwemt."
Aan het eind van de nu bevriezende toendra doemt de weg door nationaal park 'Cape Krusenstern' op. De grootste vrachtwagens ter wereld - 220 ton concentraat op veertig manshoge banden - rijden daarover elke dag naar de haven. Van daaruit gaat het naar de smelterijen. En komt het ook in het Brabantse Budel terecht.

GPD bladen, 23 okt 2006