Weblogs

Aan de Kotzebue Sound

Kotzebue - Meer dan twaalf jaar was Roswell Schaeffer burgemeester van de Northwest Arctic Borough.

Nu is de in Kotzebue geboren en getogen Inupiaq, een van de weinigen die zich voor het behoud van de jagerscultuur uitspreekt, moe gestreden en net twee weken met pensioen gegaan. De kleine, gedrongen man beweegt zich wat moeilijk, na een nogal nare val in 1985 van een klif waarbij hij z'n rug ernstig beschadigde. Mede dankzij z'n kunst - traditioneel Inupiaq houtsnijwerk - komt Roswell weer bij, in z'n nog onaffe blokhut aan de Kotzebue Sound, een mijl of zeven buiten Kotzebue. Moeilijk is z'n blokhut niet te vinden: volg de met gravel bedekte kustlijn na de lagune waarin Kotzebue ligt, rij de heuvel op naar het bijna verlaten radarstation van de US Army dat dertig jaar geleden nog 120 militairen herbergde (nu wordt het station door slechts een persoon bemand) en steek voorzichtig de stroom over die de oude weg op deze plaats heeft weggespoeld.

Na de uitgesleten zwarte boomstronken langs de kust, enkele verlaten, vervallen onderkomens en wat planken kan je z'n schitterende blokhut bijna niet missen.

Z'n liefkozend genoemde 'camp' staat vlakbij de eeuwenoude rendierplaats, ineengeklemd tussen een met ijs bedekt meer en de Kotzebue Sound. Buiten een kleine PV cel voor z'n mobiele telefoon.Binnenin een grote houtkachel, veel ruimte, wat kleren en een afgescheiden deel om te slapen.

Dit is de plaats waar Roswell vanaf nu de rest van z'n leven wil doorbrengen, bezig met z'n houtsnijwerk, jagend op zoogdieren, uitrustend in z'n ruimtelijke buiten. Z'n 'camp' is een groot contrast met het rommelige Kotzebue waar buitenstaanders hun weg nauwelijks kunnen vinden, zoveel lijken de

houten huizen, de pick-ups, de oliedrums buiten de deur op elkaar. Roswell kent deze streek als z'n broekzak. In de met mos en lage struiken bedekte heuvels, eigenlijk meer glooiingen, komt sinds onheuglijke tijden een overvloed aan dieren voor. Allerlei vogels. Als ganzen en noordelijke sterns. Maar ook grizzlyberen, rendieren, kariboe, wolven. En diverse soorten zeehonden, grijze walvis, beluga. De Inupiak neemt ons mee naar achteren, naar z'n verzameling botten onder de open ruimte van z'n blokhut. Daar ligt ivoor, bison, zelfs de kaak van een mammoet van zo'n tienduizend jaar oud.

Later blijkt waar die vandaan komen. Roswell stapt op z'n brede vierwieler. Z'n zwarte labrador, een jachthond die naar de naam Alu (zeehond) luistert, springt achterin. Met grote vaart schiet de Inupiaq langs de waterlijn, zo nu en dan water scheppend. De glooiingen worden hoger, veranderen in met donkerrode struiken behangen kliffen. aar dan zien we dat sommige kliffen, door de oprukkende zee, meer en meer ineenstorten. Grote blokken klei versperren ons uiteindelijk de weg.

MLichtvoetig springt Roswell over uiteengevallen slipperige brokken, steeds verder naar boven klimmend.

"Twee jaar geleden was dit een steile klif", merkt hij op als we halverwege zijn. "We konden recht beneden ons de kust zien. Maar nu niet meer." Op deze plekken worden door hem en wat andere Inupiaq soms mammoetbotten gevonden, of eeuwenoude kariboe. Van de kliffen drupt, druipt en slijpelt wat water dat tien, vijftien meter lager tussen de sneeuw, het ijs en de klei langzame stroompjes vormt.Van bovenaf het klif valt zo nu en dan een stuk klei naar beneden.

Het zijn stukken permafrost die na meer dan tienduizend jaar ontdooien. "Ruik je dat?" vraagt Roswell, zich omkerend. "Dat is de geur van de mammoet die hier begraven ligt. En dit proces gaat door tot Cape Blossom, zo'n vijftien mijl verder. En daarna tot voorbij de engte. Vroeger was die enkele mijlen breed. Nu is die zover geslonken dat twee jagers, elk aan een kant, elkaar kunnen raken."

Later, wanneer we gedrieën tundrathee in de blokhut drinken, licht de 59-jarige Roswell toe hoe klimaatverandering het leven van de dieren beïnvloed. "Toen ik kind was, begon het ijs eind mei te smelten. Nu is dat zeker een maand vroeger. Zeehonden, die alleen op ijs baren, worden daardoor soms na zes in plaats van na negen maanden geboren. En in de oude tijden", gaat hij door, "was 's winter alles van Noatak tot aan de Kotzebue Sound bevroren. In het voorjaar vormde water een natuurlijke trechter waarin alle zoogdieren samenkwamen. Nu is zelfs het winterijs bij Cape Blossom slechts veertien inch dik en breekt het in de lente op allerlei plaatsen. Maar de natuur past zich soms ook verrassend aan. M'n broer heeft bij Prudhoe Bay al opgemerkt dat poolberen met grizzly's paren."

Waar Roswell zich met name druk over maakt, is de traditionele jacht op kariboe. Bijna een week eerder liet hij z'n stem horen in het stadhuis van de NW Arctische Borough, op de democratische campagne voor het Amerikaanse huis van afgevaardigden. Waar de 'State Troopers' de jacht op kariboe vanuit vliegtuigen soms oogluikend toestaan wordt de traditionele jacht, beoefend door de Inupiaq, tegengewerkt en zelfs bestraft. "Het is culturele achteruitgang. De state troopers concentreren zich op ons en verhinderen jacht op stieren waarvan de nekken ons veel vet opleveren. Nu moeten we op de koeien jagen, niet gezond want die zorgen voor het nageslacht", zegt Roswell die de afgelopen maanden tweemaal is gearresteerd omdat hij geen vergunning heeft. "M'n familie woont al duizenden jaren in dit land.

Moeten wij dan een vergunning aanvragen? Het is een bizar systeem, gerund door mensen die er niets om geven." Het liefst zou hij zien dat de 'state troopers' door een 'peace corps' worden vervangen, met mensen afkomstig uit de eigen streek en niet honderden kilometers verder weg, uit Fairbanks, Anchorage of Juneau.

Gelukkig is hij tegenwoordig gepensioneerd, kan hij de politiek naast zich neerleggen en zich volledig op z'n houtsnijwerk gaan concentreren. "Sinds ik hier in deze blokhut zit, wordt m'n werk steeds beter. Je moet er oog voor hebben, net als jagen. Kijk, als je wilgen ziet, water en enkele gaten in wilgetakken, weet je dat er een bever aan het werk is.

Het landschap vertelt z'n eigen verhaal." Roswell lacht, z'n gitzwarte ogen schitteren in de lage avondzon als hij ons kariboe in zeehondenolie aanbiedt. "Neem ik dat geen drie keer per week, dan wordt ik ziek."

18 okt 2006