Weblogs

De Russian Old Believers:
visser Dimitri en z'n maat

Commerciële visserij in en rondom het Kenai schiereiland is en blijft een van de belangrijkste bronnen van bestaan voor de plaatselijke bevolking. De regering, de kamers van koophandel en diverse belangenorganisaties trekken enorm veel geld uit om alle visserij in Alaska als 'wild' en 'duurzaam' te promoten. Niet zonder reden heeft de vangst op Alaskan pollock drie jaar geleden dan ook het MSC label gekregen. Of dat laatste werkelijk zo is, komt in een komend nummer van 'Terra', lijfblad van de Stichting Natuur en Milieu, uitgebreid aan de orde. Het onderstaand is slechts een sfeerimpressie uit Nikolaievsk.

Nikolaievsk, bijna twintig kilometer van zee.

Dimitri zit op de veranda, samen met z'n maat Nikolai, met de voeten bloot te schommelen. Het zijn twee kleine vissers uit het plaatsje Nikolaievsk, centrum van de Russian Old Believers, een streng-religieuze secte die zich in de 17de eeuw van de russisch-orthodoxe kerk heeft afgescheiden en in 1968 op het Kenai schiereiland is neergestreken. Aan hun gedrag voor het houten huis is het nauwelijks te zien. Weliswaar hebben ze nog hun traditionele baarden en gereserveerdheid tegenover vreemden maar daar houdt het mee op. In een mengelmoes van archaïsch russisch en plat Amerikaans laat Nikolai regelmatig een vloek horen. Dimitri, familie van de plaatselijke priester, is wat meer ingetogen. Beiden zitten al uren aan het bier, iets wat volgens het oorsponkelijke geloof van de Old Believers onbestaanbaar zou zijn. En van de beroemde slavische gastvrijheid is maar bar weinig in deze afgelegen streek van Alaska overgebleven. Jan en ik krijgen tenminste niets aangeboden.

Een enkeling, fatsoenlijker en in traditionele kledij, is die dans ontsprongen en rijdt zelfs honderden kilometers uit Anchorage om de urenlange dienst in het schitterende houten kerkje bij te wonen. Dimitri en Nikolai hebben die luxe en instelling niet. Wel hebben ze hun vrijbuitersmentaliteit behouden.

"Halverwege de jaren '70 zijn de krab en de garnaal uit de baai verdwenen", vertelt Dimitri terwijl z'n maat onvriendelijk een van de Nederlandse tijdschriften doorneemt waarin onze artikelen en foto's staan. "Het is een natuurlijke cyclus. Door het ontbreken van natuurlijke vijanden is er nu een overvloed aan schelvis. Ook zie ik steeds meer kwallen en kleine haaien opduiken." Z'n maat maakt zich daarop kwaad over rijke westerlingen. "Een vis als de snoek is jaren geleden op enkele plekken uitgezet. Gaandeweg zijn die naar andere rivieren en meren getrokken. Nu eten ze met hun vlijmscherpe tanden alle andere vis op. Ecosystemen worden op z'n kop gezet", zegt Nikolai.

Dat klimaatverandering maar iets met hun levensstijl heeft te maken, geloven ze niet. "Je kan het de vissers niet aanrekenen dat de zeeleeuwen met uitsterven worden bedreigd. Jagende walvissen gebruiken zeeleeuwen gewoon als lunch, zo zag ik op National Geographic. Het is een 'dog eat dog world'. Als je het voedsel van de ene soort afneemt, profiteert een andere ervan", aldus Dimitri.

Nikolai staat op. Hij houdt het voor gezien en rijdt weg in een pick-up truck, vies en zwaar zoals er zovele in Nikolaievsk zijn. Ook Dimitri begint onrustig te worden. Voordat we weggaan, toont hij ons echter nog trots z'n aftandse stacaravan. "Goed genoeg om de nacht door te brengen als ik ga vissen. Als ik thuis ben, maken m'n zonen me, met hun voortdurende drukte, toch maar wakker", vertelt hij ten afscheid. Op de achtergrond ronkt een zware diesel om dingen te verslepen voor de bouw van een nieuw huis. Het onverharde pad, oplopend naar de kerk, is verlaten. Een hond slaat aan. Dan neemt de stilte in Nikolaievsk de overhand.

's Avonds komt Dimitri ons nog een russisch aardappelbroodje van z'n tante Nina brengen. Toch niet onaardig, die visser uit Nikolaievsk.

26 sept 2006